Tadeusz Kozioł, syn Jana – nauczyciel i kierownik szkoły w Kopaczówce w gminie Rożyszcze (obecnie rejon rożyszczeński w obwodzie wołyńskim), w latach 1936–1939 przywódca miejscowego ośrodka Obozu Zjednoczenia Narodowego, żołnierz Armii Andersa.
Urodził się 23 maja 1912 r. w miasteczku Piwniczna, powiat nowosądecki w województwie krakowskim (obecnie Piwniczna-Zdrój, woj. małopolskie), w rodzinie Jana i Anieli z Dzińskich. Nie posiadamy informacji o wczesnych latach życia Tadeusza. Wiemy, że w latach 30. ХХ wieku jego rodzina mieszkała na Wołyniu. W 1931 r. Tadeusz rozpoczął naukę, aby zostać pedagogiem, a już w 1935 r. pracował jako nauczyciel kontraktowy w Ołyce. Kiedy w lipcu 1936 r. szkołę w Kopaczówce przekształcono na trzyklasową, zaszła potrzeba zatrudnienia dodatkowego nauczyciela. 1 września 1936 r. Tadeusz Kozioł podjął pracę nauczyciela w Trzyklasowej Szkole Publicznej w Kopaczówce, nazwę której wkrótce zmieniono na Publiczną Szkołę Powszechną Stopnia II, pełnił również obowiązki kierownika tej placówki.
W roku szkolnym 1938–1939 na proces edukacyjny wywarła wpływ sytuacja geopolityczna. Rządowe programy nauczania szkolnego kładły większy nacisk na patriotyzm oraz przysposobienie wojskowe. W związku z tym przy szkole zaczęły działać ośrodki Ligi Morskiej i Kolonialnej oraz Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej. Ośrodek LMK liczył 144 członków, którzy raz w miesiącu gromadzili się na zebraniach. Ośrodek LOPP również organizował zebrania raz w miesiącu, w jego składzie znalazło się 132 członków. Na czele szkolnych ośrodków obu tych organizacji stał dyrektor Tadeusz Kozioł. Poza tym zorganizował przy szkole 27-osobową drużynę harcerską.
Harcerze z Kopaczówki i Bejnarówki. Pośrodku prawdopodobnie kierownik szkoły Tadeusz Kozioł. 1939 r. Zdjęcie ze strony: wolyn.ovh.org
Należy zaznaczyć, że akurat wtedy, kiedy kierownikiem szkoły został Tadeusz Kozioł, rozpoczęła się budowa nowego budynku dla tej placówki edukacyjnej. Gmach wzniesiony w latach 1937–1939 do dziś, choć po znacznej przebudowie, służy uczniom Kopaczówki.
Podpis w jednym z dzienników szkolnych przechowywanych obecnie w szkole
w Kopaczówce. 1938 r.
Podpis w jednym z dzienników szkolnych przechowywanych obecnie w szkole
w Kopaczówce. 1939 r.
Na początku II wojny światowej wraz z rozwojem polskiego ruchu wyzwoleńczego wielu mieszkańców Kopaczówki dołączyło do działalności polskiego podziemia. Tadeusz Kozioł kierował miejscowym ośrodkiem OZN, jego zastępcą była nauczycielka miejscowej szkoły Józefa Kwaśniewska. Z akt sprawy kryminalnej Józefy Kwaśniewskiej, znajdujących się obecnie w Państwowym Archiwum Obwodu Wołyńskiego, dowiedzieliśmy się, że w przypadku aresztowania obojga przywódców kierownictwo nad ośrodkiem miała przejąć nauczycielka Jadwiga Michajłowska. Oboje nauczycieli zresztą aresztowano. Na stronie polskiego Instytutu Pamięci Narodowej znaleźliśmy informację, że wkrótce po aresztowaniu Tadeusz Kozioł trafił do więzienia w Charkowie. W aktach sprawy Józefy Kwaśniewskiej zachował się wyciąg z protokołu przesłuchania Tadeusza Kozioła, podczas którego powiedział, że prosił Józefę Kwaśniewską o bandaże. Nie udało się nam ustalić, czym została spowodowana taka prośba.
14 grudnia 1940 r. Wołyński Sąd Obwodowy skazał Tadeusza Kozioła z art. 54–11 i 54–2 KK USRR (udział w organizacji kontrrewolucyjnej oraz przygotowanie powstania zbrojnego) na 10 lat obozów pracy i pozbawienie praw obywatelskich na 5 lat. 16 maja 1941 r. przybył do obozu pracy w Workucie w Republice Komi, gdzie przebywał do 17 października 1941 r.
Wraz z tworzeniem polskiej armii na czele z generałem Władysławem Andersem we wrześniu 1941 r. polscy żołnierze zaczęli opuszczać łagry. Zwolnieni zgłaszali się do miasta Buzułuk w obwodzie czkałowskim w ZSRR (obecnie obwód orenburski), gdzie znajdował rejon formowania Armii Andersa. W październiku 1941 r. przybył tam również Tadeusz Kozioł. Przy wsparciu brytyjskiego rządu Andersowi udało się uzyskać zgodę władz ZSRR na wyprowadzenie Polskich Sił Zbrojnych na Wschodzie do Azji Środkowej. 31 sierpnia 1942 r. odbyła się sowiecko-polska konferencja wojskowa, na której podpisano protokół o ewakuacji armii, łącznie ok. 80 tys. żołnierzy oraz ponad 37 tys. członków ich rodzin, do Iranu, gdzie polska armia ochraniała strategiczne pola naftowe. W pierwszej połowie 1943 r. w Palestynie odbyła się reorganizacja armii w 2 Korpus Polski.
Wśród represjonowanych polskich obywateli znalazła się również Czesława (nazwisko panieńskie nie jest nam znane) ze Lwowa. Tadeusz i Czesława pobrali się w 1943 r. w Jerozolimie, na terenie ówczesnej Palestyny. W styczniu-lutym 1944 r. 50-tysięczny korpus został przetransportowany do Włoch, gdzie walczył w składzie wojsk alianckich. W maju 1944 r. polscy żołnierze zdobyli Monte Cassino – jeden z obiektów będący częścią niemieckich umocnień obronnych we Włoszech. W czerwcu 1944 r. korpus walczył nad Adriatykiem. Ostatnią walką stoczoną przez Polaków była bitwa o Bolonię w kwietniu 1945 r.
CZYTAJ TAKŻE: CYPRIAN LIBERA. POZOSTAŁ PO NIM PAMIĘTNIK
18 kwietnia 1952 r. Tadeusz i Czesława Koziołowie z dwiema sześcioletnimi córkami Ewą i Teresą oraz ojcem Tadeusza, Janem Koziołem, wyruszyli z Southampton w Wielkiej Brytanii na statku «Georgic» do USA. 28 kwietnia przybyli do Nowego Jorku, wkrótce zamieszkali w Chicago. Tadeusz pracował jako projektant elektroniki w «Zenith Radio Corporation». W 1964 r. został jednym z patronów Good Counsel High School w Chicago.
Lista pasażerów statku «Georgic» odjeżdżających do USA. 1952 r.
Zdjęcie pochodzi ze strony: Ancestry.com
Wniosek o przyznanie obywatelstwa USA. Zdjęcie ze strony: Ancestry.com
Certyfikat potwierdzający nadanie obywatelstwa USA. Zdjęcie ze strony: MyHeritage.com
Tadeusz Kozioł zmarł 14 października 2002 r. w wieku 90 lat. Został pochowany na cmentarzu w Chicago, w kwaterze polskich kombatantów. Jego małżonka zmarła w marcu 2007 r. Ich dzieci i wnuki mieszkają obecnie w USA.
Kondolencje opublikowane w gazecie «Chicago Tribune». Źródło: Legacy.com
Serhij JANISZEWSKI,
Kopaczówka
CZYTAJ TAKŻE:
SZKOLNICTWO W KOPACZÓWCE: OD POCZĄTKU ХХ WIEKU DO DNI DZISIEJSZYCH
WSPOMNIENIA WŁADYSŁAWA LECHOWICZA: BITWA O MONTE CASSINO
