Pod koniec października w Domu Kultury Miasta Równe otwarto wystawę poświęconą popularyzacji wkładu znanych Polek, Ukrainek i Żydówek w proces emancypacji kobiet w II Rzeczypospolitej. 

Ekspozycja składa się z plansz fotograficznych przedstawiających zdjęcia i biografie znanych kobiet związanych z międzywojennym Równem.

O każdej z tych plansz podczas otwarcia wystawy opowiedziała młoda badaczka, absolwentka Rówieńskiego Państwowego Uniwersytetu Humanistycznego Iryna Łewczuk, która od ponad pięciu lat zgłębia temat działalności organizacji kobiecych II Rzeczypospolitej. Otwarcie wystawy odbyło się w obecności profesora Maksyma Gona, przedstawiciela Centrum Studiów Polityki Pamięci i Historii Publicznej «Mnemonika», organizatora wydarzenia.

Na wystawie przedstawiono postacie dobrze znanych przedstawicielek ruchu kobiet (Milena Rudnicka, Zofia Moraczewska, Michalina Mościcka, Róża Melcerowa, Helena Kisielewska, Cecylia Klaften, Maria Rogowska-Falska) i mniej znanych działaczek (Paraskiewa Bahrynowska i Klara Haja Sandberg).

Iryna Łewczuk zaprezentowała wiele interesujących faktów na temat życia osobistego słynnych kobiet. Na przykład Milena Rudnicka była matką historyka i politologa Iwana Łysiaka-Rudnickiego. Zofia Moraczewska była żoną polskiego premiera Jędrzeja Moraczewskiego, Michalina Mościcka – żoną prezydenta RP Ignacego Mościckiego, Klara Haja Sandberg – babcią rówieńskiej poetki Zuzanny Ginczanki.

Nie mniej interesujące były pytania i komentarze osób obecnych na otwarciu wystawy. M.in. na pytanie profesorki Iryny Zacharczuk, czy przedstawione kobiety były szczęśliwe w życiu prywatnym, w małżeństwie, Iryna Łewczuk odpowiedziała, że ich «życie zawodowe i publiczne nie było przeszkodą w budowaniu udanego życia prywatnego». Historyk Tetiana Samsoniuk słusznie zwróciła uwagę na konieczność nawiązania trwałych kontaktów z krewnymi przedstawionych kobiet dla poszukiwania i gromadzenia nowych informacji biograficznych. Ponadto na podstawie materiałów wystawowych wydano 24-stronicową broszurę ze szczegółowymi biografiami przedstawionych kobiet.

Być może międzywojenne Równe było małym wołyńskim miasteczkiem, ale idee bohaterek tej wystawy nie mogły pozostać niezauważone przez awangardę społeczeństwa. Należy przypomnieć, że w latach 1918–1939 do Sejmu i Senatu II Rzeczypospolitej w różnych kadencjach dostało się 49 kobiet, co wynosiło zaledwie 2% ogólnej liczby posłów i senatorów.

Wiele aspektów europejskiej emancypacji kobiet dopiero ukaże się badaczom po zgłębieniu stereotypów związanych z płcią, cech szczególnych statusu socjalnego zwykłej Polki, Ukrainki, Żydówki w międzywojennej Europie, a także perypetii międzyetnicznej interakcji ruchów kobiecych: ukraińskiego, polskiego i żydowskiego.

Witalij LEŚNIAK,
Ukraińsko-Polski Sojusz imienia Tomasza Padury
Fot. Witalij LEŚNIAK