Po opracowaniu ponad 30 tekstów o represjonowanych nauczycielach nagle doszłam do wniosku, że sowiecki system represyjny w ciągu trzech dni, 8–10 kwietnia 1940 r., zorganizował w więzieniach NKWD na terenie Zachodniej Ukrainy swoiste «zebranie metodyczne».

Dwa ostatnie lata poświęciliśmy problemowi represji wobec nauczycieli pracujących w czasach II Rzeczypospolitej. Kolejna liczna grupa prześladowana przez NKWD to funkcjonariusze polskiej Policji Państwowej.

Opracowując dokumenty radzieckich organów ścigania przechowywane w Państwowym Archiwum Obwodu Rówieńskiego w osobną grupę wyodrębniłam sprawy karne dotyczące polskich osadników wojskowych, których uważano za wrogów sowietów jeszcze zanim ustanowiono na tych terenach władzę radziecką.

Szkic biograficzny o Auguście Zawóle, pracowniku poczty w Dubnie, opowiada również o ludzkim sumieniu w warunkach niszczącego ludzi radzieckiego systemu represyjno-karnego.

W okresie II Rzeczypospolitej Ludwik Kamiński pracował jako nauczyciel w Kamionce i Jabłonce w powiecie kostopolskim, a po wkroczeniu sowietów – w Hucie Stepańskiej.

«W czasie istnienia państwa polskiego systematycznie prowadził agitację skierowaną przeciw ZSRR i partii komunistycznej» – to według postanowienia Mędzyrzeckiego Oddziału Rejonowego NKWD powód do aresztowania Abrama Sztylermana, nauczyciela szkoły nr 1 w Międzyrzeczu Koreckim.

Polscy nauczyciele w większości trafili do sowieckich więzień jako oficerowie Wojska Polskiego. Oskarżano ich o aktywną walkę z ruchem rewolucyjnym. Nie było też wyjątkiem postępowanie wszczęte wobec Józefa Kaika, nauczyciela z kolonii Prurwa.

Marian Edmund Kinasz był kierownikiem szkoły w Aleksandrii na Rówieńszczyźnie. W 1940 r. jako oficer rezerwy Wojska Polskiego trafił do więzienia NKWD w Równem.

Po ustanowieniu władzy radzieckiej Roman Bakinowski został zatrudniony na stanowisku kierownika szkoły średniej we wsi Lipki w gminie Międzyrzec, jednak sowieci bardzo szybko zmienili swoje nastawienie wobec niego.

Jan Nowak, dyrektor Liceum Pedagogicznego w Ostrogu, trafił do więzienia podczas fali aresztowań, która miała miejsce na Ukrainie Zachodniej w kwietniu-maju 1940 r. Jej celem było oczyszczenie zreformowanej sowieckiej oświaty z tzw. «wrogiego elementu», czyli nauczycieli II Rzeczypospolitej.