22. stycznia 1919 roku na placu św. Sofii w Kijowie ogłoszono akt zjednoczenia dwóch ówczesnych państw – URL i ZURL – w jedno ukraińskie państwo, które powstało po rozpadzie Imperiów Rosyjskiego i Austro-Węgierskiego.

W dniu następnym zostały ogłoszone odpowiednie uchwały Kongresu Pracy Ukrainy. ZURL otrzymała nazwę – Zachodni Obwód URL (ZOURL). Co prawda z powodu wojny praktyczne zjednoczenie obu ukraińskich organizmów państwowych odłożono na przyszłość. Ten problem ostatecznie powinno było rozwiązać Ogólnoukraińskie Zebranie Założycielskie.

Mimo to, że próba zjednoczenia dwóch ukraińskich państw była deklaratywną, a władze URL i ZURL dalej działały osobno, czasami tylko demonstrując wspólną pozycję w polityce zewnętrznej, to niedługotrwałe zjednoczenie okazało się ważnym sygnałem dla konsolidacji Ukraińców, świadectwem dynamicznego rozwoju tożsamości narodowej, kształtowania się narodu.

Akt Zjednoczenia, który opierał się na odwiecznym marzeniu narodu ukraińskiego o jednym i niepodległym państwie, stał się potężnym przejawem dążenia Ukraińców ku jednoczeniu etnicznemu i terytorialnemu. W znacznej mierze sprzyjał także i przezwyciężeniu pozostałości federalistycznych w mentalności elity politycznej.

Oficjalnie Dzień Jedności obchodzony jest na Ukrainie od 1999 roku

Niestety, ostatnio coraz częściej niektóre ukraińskie siły polityczne, działacze społecznościowi, wreszcie sami obywatele odwołują się do sztucznego podziału Ukrainy na Wschód, Zachód, Południe itd.

Paradoks, bo gdzie jest wymarzona przez lata konsolidacja? Dlaczego ludzie w czasie trudnej wrogiej okupacji znaleźli w sobie siły dla jedności, a mając niepodległość działają wbrew swoim zasadom? Być może podział na segmenty elektoralne w końcu lat 90-tych zeszłego wieku dla kogoś był korzystny? Apogeum takiego możliwego podziału stał się przełomowy 2004 rok.

Co musi się stać, żeby miała miejsce kolejna jedność? Oczywiście nie doprowadzą do tego populistyczne hasła liderów politycznych. Ich szanse są bliskie zeru. Przy tym możemy tak powiedzieć zarówno o partiach, będących u steru władzy, jak i o opozycji. O wiele więcej szans na zjednoczenie Ukraińców ma ich trudne położenie w kwestii rozwiązań problemów gospodarczo-społecznych. Mimo że brzmi to paradoksalnie, największym czynnikiem wspólnych działań Ukraińców staje się ucisk wolności, «pomyślnie» realizowany za kadencji Janukowicza. Naszym zdaniem właśnie te procesy mogą spowodować reset Aktu Zjednoczenia.

W Dniu Jedności w każdym zakątku Ukrainy odbywają się różne przedsięwzięcia, w ramach których ludzie tradycyjnie tworzą żywy łańcuch tak, jak było to w 71. rocznicę zjednoczenia URL i ZURL, 22. stycznia 1990 roku. Wtedy prawie trzy miliony osób wzięły się za ręce i w taki sposób zjednoczyły Lwów i Kijów.

Łuck nie jest wyjątkiem. Tu, jak i na całej Ukrainie, mają miejsce podobne patriotyczne przedsięwzięcia. W tym roku roku kilka setek wołynian utworzyło żywy łańcuch od placu Teatralnego wzdłuż prospektu Woli. Mimo tego, że akcja miała publiczny i otwarty charakter, nie uczestniczył w niej żaden przedstawiciel władz lokalnych. «Monitor Wołyński » podał, jak łucczanie obchodzą Dzień Jedności i czy w ogóle ten dzień jest dla nich świętem.

Aleksander, 53 lata.

«Dzień Jedności to dążenie każdego Ukraińca do tego, by żyć w jednolitym państwie, które ma nie tylko własne granice, ale jest także zjednoczone wewnętrznie. Dziwi mnie paranoidalne pragnienie naszych «wrogów» do okupowania i zrujnowania Ukrainy. Ogromną rolę tu odgrywają środki tak zwanej dezinformacji, w których informacja o procesach społeczno-politycznych jest podawana nieobiektywnie».

Wołodymyr, 50 lat.

«Typowy Ukrainiec do tej pory ma kompleks małowartościowości. On nigdy nie był obywatelem własnego państwa. Zwłaszcza wyraźnie widać to u starszego pokolenia. Przecież za czasów radzieckich mówiono im, że wszystko, co jest narodowe jest nacjonalizmem, a więc czymś złym. Przypominam nawet jedną ówczesną karykaturę, na której przedstawiono młotek idący na czele szeregu gwoździ. Gwoździe były wbite do deski albo zginały się. Ten, który stał prosto – «poszedł» na tamten świat, a kto zgiął się – został «żywy». Czyli dziś mamy naród zgiętych albo potencjalnie zgiętych ludzi. Żeby się podnieść, potrzeba czasu, ale przede wszystkim musi mieć miejsce odpowiednie wychowanie młodzieży».

Nastia, 24 lata.

«Dzień Jedności to pamięć o historycznym wydarzeniu, które zaszło 22. stycznia 1919 roku. Wtedy ZURL i URL połączyły się w niepodzielne Ukraińskie Państwo. Dziś odbywa się akcja symbolizująca zjednoczenie narodu ukraińskiego. Najciekawszym jest to, że dziś akcja była apartyjna, apolityczna, społeczna – na znak tego, że Ukraina powinna mieć ukraińskie władze czczące ukraińskie święto Jedności. Chyba że żaden przedstawiciel władz nie uczestniczył w tej symbolicznej akcji jednoczenia się».

Jak widzimy, Dzień Jedności obecnie jest jednym z najbardziej aktualnych świąt narodowych. Ponad 90 lat temu Ukraińcy zrozumieli, że zjednoczenie jest nieuniknione. Taką drogę wybrali oni dla ratunku własnego państwa. Długie dziesięciolecia rządów Moskwy nie rozdzieliły Ukrainy na części. Czy potrafią to zrobić obecni urzędnicy, biurokraci, pseudoliderzy, żeby dogodzić wrogom wewnętrznym i zewnętrznym? Oczywiście, że potrafią, jeżeli im na to pozwolimy.