W Narodowym Muzeum Historii Wielkiej Wojny Ojczyźnianej 1941-1945 otworzono wystawę «Obóz koncentracyjny Auschwitz – ukraiński wymiar. Badania, dokumenty, świadectwa».  

Wystawę zorganizowano z okazji 70. rocznicy wyzwolenia obozu «Auschwitz» i Międzynarodowego Dnia Pamięci o Ofiarach Holokaustu. Około 300 przedmiotów muzealnych opowiada o Ukraińcach – więźniach obozu koncentracyjnego i żołnierzach I Frontu Ukraińskiego, którzy go wyzwolili. Większość eksponatów pochodzi ze zbiorów Narodowego Muzeum Historii Wielkiej Wojny Ojczyźnianej 1941-1945, dołączono również materiały Muzeum «Pamięć Żydów i Holokaust na Ukrainie» w Dniepropietrowsku.

Wśród eksponatów są dokumenty i rzeczy, które należały do więźniów. Również wystawiono rysunki, szkice i grafikę kijowskiego Żyda Zinowija Tołkaczowa, który był żołnierzem I Frontu Ukraińskiego. Jako jeden z pierwszych zobaczył on «Auschwitz» po wyzwoleniu. Poruszony do głębi przestępstwami niemieckich oprawców, artysta stworzył serie graficzne «Oświęcim» i «Kwiaty Oświęcimia».

Naukowcy przypuszczają, że w obozie Auschwitz» było uwięziono około 110 tys. osób pochodzących z Ukrainy, wśród nich żołnierze Armii Czerwonej, członkowie Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów, osoby deportowane za sprzeciw wobec wywózkom na prace przymusowe lub uciekinierzy z tych prac oraz około 95 tysięcy Żydów zakarpackich.

Jako pierwsi bramę głównego obozu otworzyli żołnierze 100. Dywizji Lwowskiej z batalionu dowodzonego przez Anatolija Szapiro, pochodzącego z Połtawy. Sąsiedni obóz «Birkenau» wyzwolili żołnierze 107. Dywizji Krzemienieckiej pod dowództwem Wasyla Petrenki, również pochodzącego z Połtawy. W walkach o otwarcie północnej drogi do obozu, w tym dniu zginął dowódca 152. Brygady Pancernej Anatolij Kowalewski spod Czernihowa.

MW