Mija jeszcze jeden rok naszego życia. «Monitor Wołyński» przypomina o tych najważniejszych momentach, które zmieniały nasze życie, wywoływały płacz i radość zmuszały do zastanawiania się nad przyszłością i kazały wyciągać wnioski z przeszłości.    

Rok 2014 był bardzo bogaty w różnorodne wydarzenia, większość z nich to tragiczne chwile związane z walką o wolność, niepodległość i demokrację na Ukrainie i na świecie. Rosyjska agresja, wzmocnienie separatystów na południu i wschodzie Ukrainy skutkowały krwawymi ofiarami, masowymi przesiedleniami i przysparzającymi zmartwień zjawiskami w ukraińskiej gospodarce.

Euromajdan, upadek reżimu Janukowycza, wojna…
Protest Euromajdanu i rozstrzeliwanie opozycjonistów skrajnie zaostrzyły sytuację na Ukrainie. Janukowycz uciekł do Rosji, skąd nadal sprzyjał zaostrzaniu konfliktu. Później pojawiły się «zielone ludziki» na Krymie, referendum «pod lufami karabinów», przyłączenie półwyspu do Rosji i podobne scenariusze aneksji ukraińskiej ziemi na wschodzie kraju.

W tej wojnie, która prawdopodobnie rozciągnie się na lata, Ukraińcy nie są sami w walce ze złem, które przybywa z czołgami i gradami ze Wschodu. Największe wsparcie okazują Polacy. W styczniu 2014 roku w mieście partnerskim Łucka zorganizowano «Lubelski Euromajdan Kulturowy». Setki lublinian wyszło na ulice swojego miasta, aby pokazać solidarność z Ukraińcami, a jeszcze – by zebrać pieniądze i niezbędne rzeczy dla ukraińskiego Euromajdanu.

Tragiczne wydarzenia lutego 2014 roku na zawsze pozostaną w naszej pamięci. Tysiące mieszkańców Wołynia zgromadziło się na centralnym placu Łucka, by pożegnać się z żołnierzami Niebiańskiej Sotni – Sergijem Bajdowskim i Wasylem Mojsejem. Kwiaty i znicze od tego czasu stały się codziennym widokiem na placu Teatralnym, przypominając nam o tych, którzy bez strachu walczyli z systemem, przypłacając za to własnym życiem.

21 marca 2014 roku odbyło się przełomowe wydarzenie we współczesnej historii Ukrainy. Nowe kierownictwo kraju podpisało polityczną część Umowy Stowarzyszeniowej z Unią Europejską. Eurointegracja państwa to najważniejsze wydarzenie, które złączyło miliony Ukraińców w walce z reżimem. Jednak, wydaje się, że Ukraińcy dopiero zaczęli robić pierwsze kroki na długim europejskim szlaku.

Na Ukrainie odbyły się przedterminowe prezydenckie i parlamentarne wybory. Czy nowa polityczna elita potrafi sprostać oczekiwaniom własnego narodu – obronić niepodległość, zwyciężyć biedę, korupcję, pokonać zewnętrznego agresora? Optymistycznie spodziewamy się, że w 2015 roku usłyszymy pozytywną odpowiedź.

Daty i wydarzenia
Na początku 2014 roku 80. jubileusz obchodził nasz słynny rodak, wołyński badacz i krajoznawca, kulturoznawca, historyk Waldemar Piasecki. Jego historyczno-krajoznawcze prace o dawnym Łucku i Wołyniu zostały już podręcznikiem dla każdego, kto interesuje się historią łuckich budynków i ulic. Wiosną Waldemar Piasecki prezentował swoją książkę «Łuck. Stare miasto. Historyczno-krajoznawcze eseje».

Rok 2014 był Rokiem Oskara Kolberga, polskiego etnografa, folklorysty i kompozytora. W pełnym wydaniu utworów artysty, które składa się z 86 woluminów, egzemplarz 36. nosi nazwę «Wołyń».

12 marca Polska obchodziła jedną z najważniejszych dat w jej współczesnej historii – 15. rocznicę wstąpienia do NATO. Dzisiaj coraz więcej Ukraińców chce podążać w ślad za Polakami i również zostać członkami wspólnoty euroatlantyckiej.

W marcowych dniach odbyło się dużo wydarzeń kulturalnych poświęconych 200. rocznicy urodzin ukraińskiego geniusza Tarasa Szewczenki. Miło, że Wielkiego Kobziarza uszanowali nie tylko na Ukrainie, ale i w Polsce. W szczególności «Monitor Wołyński» informował o uroczystym koncercie w Lublinie.

27 kwietnia wszyscy chrześcijanie zachodniego obrządku otrzymali nowe święto, ponieważ w tym dniu kanonizowano dwóch papieży: Jana XXIII oraz Jana Pawła II. Trzy dni później z Polski przyszła smutna wiadomość. Odszedł wybitny współczesny pisarz Tadeusz Różewicz.

Wiosna 2014 roku przyniosła rzymskim katolikom Wołynia nowego przełożonego – biskupa Witalego Skomarowskiego, którego mianowano ordynariuszem Diecezji Łuckiej.

18 maja obchodziliśmy 70-lecie zwycięstwa Polaków na wzgórzu Monte Cassino. Wyczyn polskich żołnierzy miał decydujące znaczenie dla dalszych zwycięstw nad faszyzmem w Europie.

W maju odbyły się uroczystości z okazji 650-lecia założenia Uniwersytetu Jagiellońskiego, jednej z najstarszych wyższych uczelni w Europie. Natomiast latem Polacy obchodzili 25. rocznicę początku wielkiej transformacji, która pozwoliła zerwać z radziecką komunistyczną przeszłością.

W roku 2014 Łuck nawiązał partnerstwo z kolejnym polskim miastem: mer głównego miasta Wołynia Mykoła Romaniuk podpisał umowę partnerską z prezydentem miasta Chełm Agatą Fisz.

16 lipca «Monitor Wołyński» obchodził pięciolecie swojej działalności. Gazeta co dwa tygodnie wychodzi w świat, aby «opowiadać» o najważniejszych wydarzeniach i faktach z życia Ukraińców i Polaków.

1 sierpnia Polska obchodziła 70. rocznicę ważnego wydarzenia – Powstania Warszawskiego. To bardzo tragiczny moment w historii kraju. Podczas II wojny światowej to właśnie Polacy cierpieli największy ucisk z powodu reżimu nazistowskiego i swoim powstaniem pokazali światu pragnienie wolności.

W 2014 roku przypominaliśmy wydarzenia sprzed 100 lat, kiedy rozpoczęła się I wojna światowa, która zabrała miliony istnień ludzkich. To w czasie wojny powstały legiony, dzięki którym stało się możliwe odzyskanie niepodległości przez Polskę.

Jesienią obchodziliśmy jeszcze jedną rocznicę – 150 lecie urodzin «sumienia polskiej literatury», wybitnego pisarza i dziennikarza, Stefana Żeromskiego. W październiku przypominaliśmy wydarzenia sprzed 30 lat – męczeńską śmierć ojca Jerzego Popiełuszki.

Programy, konkursy, projekty

W ciągu roku czytelnicy «Monitora Wołyńskiego» dowiadywali się o szczegółach studiowania w sąsiednim państwie i mogli wziąć udział w licznych konkursach, programach i projektach poświęconych poznawaniu polskiej kultury, historii i języka.

Informowaliśmy o ciekawych projektach: «Być Polakiem», «Wschodnie stypendia», «Stypendium im. Lane’a Kirklanda», «VII Konkurs Recytatorski Poezji i Prozy Polskiej» dla mieszkańców Ukrainy, «Program Stypendialny Rządu RP dla Młodych Naukowców», «Losy mojej rodziny i miejscowości w XX-XXI wieku», «Olimpiada Literatury i Języka Polskiego», «Egzaminy na studia w Polsce ze stypendium Rządu RP dla osób polskiego pochodzenia», «XXIV Wschodnia Szkoła Letnia w Warszawie», «Stypendium im. Profesora Stanisława Tołpy dla studentów i naukowców», «Study in Wrocław», «Semper Polonia», «Biało-czerwone ABC», «Program stypendialny im. Stefana Banacha», «Letnia szkoła języka polskiego», «Polsko-Kanadyjski Program Wsparcia Demokracji», «VIII Dziecięco-Młodzieżowy Festiwal Polskiej Piosenki w Łucku «Polskie Kwiaty».

Pamięć

Pamięć o naszej historii jest szansą na stworzenie godnej przyszłości. «Monitor Wołyński» informował czytelników o historii klasztoru Świętej Trójcy (wieś Werbka w rejonie kowelskim), czeskiej szkole w Łucku, kościele i cmentarzu w Klewaniu, dawnym kościele luterańskim w Rożyszczu etc.

Szczególnie głośno było o znalezisku w Klewaniu, gdzie odkryto dawny polski cmentarz. Nowe fakty świadczą, że mogą być tam także pochówki Czechów i Austriaków. Oznacza to, że w przyszłości nasze narody będą musiały odnowić kolejny zabytek, «zadeptany przez obojętność władzy radzieckiej na Ukrainie.

Wrzesień 2014 roku przypomniał nam o tragicznych latach, jakie nasze narody przeżyły pod presją komuny. We Włodzimierzu Wołyńskim odbył się uroczysty pogrzeb, z wojskowymi honorami, 1494 ofiar radzieckich zbrodni. Symboliczne pogrzebanie dziesiątków trumien ze szczątkami kobiet, dzieci i polskich żołnierzy to kolejny symbol pamięci o zaginionych i chwila dla refleksji o naszej przeszłości.

Święta i spotkania

Najważniejsze, że w ciągu roku potrafiliśmy zachować to co istotne – wspólne świętowanie, upamiętnienie historycznych dat, obchody ważnych dla naszych narodów rocznic. Przedstawiciele różnych narodowości i wyznań wspólnie śpiewali w czasie tradycyjnego corocznego koncertu świątecznego «Hej, kolędo-колядо». W Krzemieńcu zorganizowano wspólny polsko-ukraiński «Wertep» (szopkę – tłum.). W marcowych dniach w Łucku odbył się Międzynarodowy Dzień Poezji.

W maju 2014 roku w Łucku obchodzono Dzień Europy, a także Dni Kultury Polskiej. Majowe uroczystości także były związane z 223 rocznicą Konstytucji 3 maja – pierwszą w Europie, a drugą na świecie konstytucją.

Kolejne Europejskie Dni Dobrosąsiedztwa na polsko-ukraińskiej granicy nie tylko zbliżyły do siebie społeczności ukraińskiej wsi Adamczuky oraz polskiej wsi Zbereże, ale także licznych gości tradycyjnego już festiwalu.

Potrójne święto obchodzono niedawno w Ostrogu – 25. rocznica rocznicy odrodzenia parafii rzymskokatolickiej, 20. rocznica działalności Towarzystwa Kultury Polskiej Ziemi Ostrogskiej i 20. rocznica ukazania się pierwszego numeru polsko-ukraińskiego czasopisma «Wołanie z Wołynia».

Na zakończenie dodamy, że w 2015 roku nasze wydanie wkracza z nową rubryką «Ocaleni od zapomnienia». Ma ona stać się swoistym upamiętnieniem obywateli II RP, którzy w latach 1939–1941 przeżyli piekło radzieckich tortur. Pomysłodawcą rubryki została pracownica Państwowego Archiwum Obwodu Rówieńskiego Tetiana Samsoniuk. Materiały rubryki opracowywane są według archiwalno-śledczych akt, które znajdują się w zasobach «Zarządu Komitetu Bezpieczeństwa Państwowego URRS» w obwodzie rówieńskim (1919–1957)». Będziemy wdzięczni, jeżeli odezwą się krewni i bliscy osób, którym poświęcona jest ta rubryka lub ci nasi Czytelnicy, którzy posiadają o nich dodatkowe informacje.

Wiktor JARUCZYK