Pod koniec roku 2014 dr Tetiana Samsoniuk z Równego zaproponowała naszej redakcji cykl publikacji o Polakach represjonowanych przez władze sowieckie w latach 1939–1941.

«Nowa rubryka «Ocaleni od zapomnienia», którą postanowiliśmy rozpocząć od szkicu biograficznego o lekarzu wojskowym Janie Gajku, ma stać się swoistym upamiętnieniem obywateli II RP, którzy w latach 1939–1941 przeżyli piekło radzieckich tortur, ma przywrócić pamięć o tych, którzy byli torturowani fizycznie i moralnie z powodu ich niezłomnej postawy obywatelskiej, poglądów politycznych i religijnych, działalności zawodowej, którzy do ostatniego tchu pozostawali patriotami, dziećmi swojej Ojczyzny i marzyli o odzyskaniu jej wolności» – napisała Tetiana Samsoniuk 10 lat temu na łamach «Monitora Wołyńskiego».

Proponowane przez nią materiały były opracowywane na podstawie akt radzieckich organów ścigania przechowywanych w Państwowym Archiwum Obwodu Rówieńskiego, w zbiorach Zarządu KGB Ukraińskiej SRR w Obwodzie Rówieńskim (1919–1957) oraz w Archiwum Zarządu Służby Bezpieczeństwa Ukrainy.

Od ponad roku dzieło Tetiany Samsoniuk kontynuuje Anatol Olich, opracowując sprawy karne osób represjonowanych przez władze sowieckie udostępniane na stronie Archiwum Państwowego Obwodu Wołyńskiego.

Łącznie w ciągu tych 10 lat w cyklu «Ocaleni od zapomnienia» ukazało się 208 publikacji, a jeśli liczyć z tłumaczeniem na język ukraiński, to nawet 416.

Dzięki naszym Czytelnikom oraz krewnym bohaterów tych tekstów udało się nam uzupełnić opowieści o losach osób represjonowanych, o których pisaliśmy w ciągu tych lat.

Wnuk Jana Jaźwińskiego, Jan Zejma z Wielkiej Brytanii, uzupełnił eseje o swoim dziadku i jego bracie Kazimierzu Jaźwińskim z Równego. Cennymi wspomnieniami podzielił się Zygmunt Wirpsza z Warszawy, syn Olgierda Wirpszy. Danuta Wielgosz z Przemyśla przesłała notatki swojego dziadka Władysława, brata Tadeusza Lechowicza, które opublikowaliśmy na łamach gazety. Andrzej Korus, wnuk policjanta z Równego, Stanisława Pacholczyka, uzupełnił artykuł na jego temat dokumentami i zdjęciami. Fotografiami i dokumentami podzielił się także Wiesław Sztandera, wnuk siostry Antoniego Maciejewskiego, który zginął pod Ankoną we Włoszech.

Szukając informacji o bohaterach esejów znaleźliśmy Witolda Wargockiego, wnuka policjanta Jana Bulika, a badacz historii straży pożarnych Florian Pelczar z Rzeszowa przesłał notkę biograficzną o kolejnym bohaterze rubryki, Macieju Żołnierczyku. We wrześniu 2023 r. dzięki Zofii Chilvers z Wielkiej Brytanii kontynuowaliśmy historię jej dziadka, Edwarda Chlebika, nauczyciela z Niwecka w powiecie sarneńskim. Przy pomocy grupy na Facebooku Krzyż Pamiątkowy Monte Cassino (Monte Cassino Commemorative Cross) udało się nam także powiązać 18-letniego Olgierda Porębskiego z Kowla z mistrzem szermierki Wielkiej Brytanii i Australii w latach 50. i zrozumieć, że jest to ta sama osoba.

Wspomnieć należy także o dwóch książkach wydanych przez Tetianę Samsoniuk dzięki wsparciu Konsulatu Generalnego RP w Łucku. Można je znaleźć, a nawet pobrać w zakładce «Biblioteka MW» na naszej stronie. Powstały na podstawie materiałów rubryki «Ocaleni od zapomnienia» i są poświęcone Polakom – jeńcom wojennym, przebywającym w placówkach obozowych Budowy nr 1 NKWD, oraz działalności Związku Walki Zbrojnej – 1 w Równem.

MW

Na zdjęciu: Jan Gajek