Kornel Makuszyński urodził się w Stryju w 1884 r. Tam też rozpoczął naukę w miejscowym gimnazjum. Nie dane jednak było mu zostać absolwentem tej szkoły, ponieważ już po pierwszej klasie został z niej relegowany.

Powodem był satyryczny wierszyk, jaki późniejszy autor «Bezgrzesznych lat» raczył popełnić. Satyra została napisana na pewnego srogiego księdza, o którym Makuszyński pisze tak:

«W gimnazjum nauczał miłości Boga srogi ksiądz, który w imieniu wszystkich potęg niebieskich walił w kark twarde głowy, co było przyjmowane z pokorą wobec nieba. Jednego dnia jednak, kiedy po pogodnej nocy lód na stawku był jak szkło i kiedy dusze rżały z radości, wspomniawszy łyżwy, srogi ksiądz pod karą piętnastu milionów lat piekła zakazał chodzić na ślizgawkę. Ha! To było straszne...Szukaliśmy w szkolnym katechizmie o tym wzmianki, czy Mojżesz przypadkiem nie zakazał swoim Żydkom ślizgawki. Nigdzie ani śladu, ani słowa o tym. Więc się nam stała niesprawiedliwość. Dusza moja, która miała wtedy jeszcze włosy na młodym, zapalczywym łbie, zapłonęła jak zapałka. Uśmiechnąłem się jak szatan...Nie będzie ślizgawki? Dobrze! – Ale będzie wiersz!....

Na próżno jędza
w ubraniu księdza
z lodu nas spędza!
W pierwszej b klasie
w zimowym czasie
nikt mu nie da się!!! »

Zatem następną szkołą, do której zawitał młody Kornel, było gimnazjum w Przemyślu, lecz i tym razem długo tu miejsca nie zagrzał. Po drugiej klasie wyrzucono go za pojedynkowanie się na pistolety. Sprawa poszła o ukochaną pisarza, córkę radcy sądowego. Szarooką, złotowłosą Kazię. Stare, zardzewiałe pistolety, dwaj młokosi ponabijali skrawkami papieru, prochem, tłuczonym szkłem i gwoździami.

Efektem pojedynku, oprócz wydalenia ze szkoły, była rozsadzona ładunkiem lufa i kilka ran, które na szczęście okazały się niegroźne.

Ostatnim etapem w zdobywaniu średniego wykształcenia okazało się IV Gimnazjum im. Jana Długosza we Lwowie. Tutaj pojawiają się pierwsze sukcesy literackie Makuszyńskiego. Czternastolatek jest wniebowzięty, gdy widzi swoje nazwisko w druku. Powodem jest wiersz, jaki napisał na cześć Henryka Sienkiewicza odwiedzającego Lwów.

Później, w 1902 r., był «Tygodnik Literacki» i dwa sonety, które ówczesny naczelny – Jan Kasprowicz – nakazał wydrukować na pierwszej stronie. Makuszyński otrzymał za nie dwie korony i osiemdziesiąt halerzy waluty austriackiej.

W czerwcu 1903 r. autor «Koziołka Matołka», kultowej książki dla dzieci, zdaje maturę i rozpoczyna studia na wydziale filozoficznym Uniwersytetu Lwowskiego.

W późniejszym czasie Makuszyński studiuje jeszcze literaturę francuską w Paryżu. Sporo podróżuje. Już nie sam, ponieważ w 1912 r. ożenił się ze studentką biologii, ziemianką ze Żmudzi Emilią z Błażeńskich. W tym czasie ukazują się: «Awantury arabskie» i «Straszliwe przygody».

Pierwsza wojna światowa zastała pisarza w Burbiszkach na Litwie. Jako wrogi Rosji obywatel austriacki został wraz z żoną wywieziony do Kostromy.

W wyniku zabiegów czynionych przez znanych aktorów: Stanisławę Wysocką i Juliusza Osterwę, rodzina została zwolniona z internowania. Przez jakiś czas pisarz mieszkał w Kijowie i pełnił tam funkcję kierownika literackiego Teatru Polskiego oraz prezesa miejscowego Związku Literatów i Dziennikarzy Polskich. Po zakończeniu I wojny Makuszyńscy przenieśli się do Warszawy.

Wiele czasu spędzali także w Zakopanem, gdzie pani Emilia leczyła chore płuca. Makuszyński systematycznie pisze do prasy tatrzańskiej. Ukazują się opowiadania «Perły i wieprze» oraz «Bardzo dziwne bajki».

Po śmierci pierwszej żony Makuszyński żeni się z Janiną Gluzińską i zamieszkuje w willi «Ustronie». Tutaj pisarz odnajduje prawdziwy azyl. Ten dom staje się także miejscem akcji powieści «Panna z mokrą głową». W 1929 r. Kornel Makuszyński otrzymuje tytuł honorowego obywatela Zakopanego.

Dobrze to świadczy o poczuciu humoru Podhalan, albowiem sam Makuszyński o Zakopanem pisał tak: «…to wieś na wielkiej drodze od Trzaski do Karpowicza (znani ówcześni restauratorzy)… z lewej Giewont, z prawej Gubałówka, a w środku deszcz…».

Pisarz był postrzegany przez sobie współczesnych w dość specyficzny sposób. Rafał Malczewski pisał: «przechadzał się w splendorze po Krupówkach i kłaniał z umiejętnością podkomorzego, połączoną z kunsztem ochmistrza własnego dworu».

Podczas oblężenia Warszawy w 1939 r. niemiecka bomba trafiła w kamienicę, w której mieszkał autor «Szatana z siódmej klasy». Pisarz cudem ocalał, jednak wszystkie rękopisy i zbiory zostały utracone bezpowrotnie.

Pogodne usposobienie twórcy prowokowało niejednokrotnie otoczenie do płatania mu przeróżnych figli. Kiedy pewnego razu urządził przyjęcie imieninowe, Schiller i Lechoń w charakterze prezentu podarowali solenizantowi między innymi: 20 kilo buraków, furmankę koksu, osiem desek do prasowania, dwanaście gipsowych popiersi Kościuszki, cztery balie. Upominki te przesłali hurtem do mieszkania pisarza, a że było tego bardzo dużo, Makuszyński musiał przenieść się do hotelu dopóki nie posprzątano całego bałaganu.

\

Kornel Makuszyński, 1931 r. Public domain

Po wojnie Makuszyński przeniósł się do miasta pod Tatrami na stałe. Jednak ówczesna władza nie darzyła go sympatią. W nowej rzeczywistości udało mu się wydać tylko jedną nową książkę «List z tamtego świata». Żył w maleńkim mieszkanku, biedzie i zapomnieniu. Jego żona zarabiała lekcjami muzyki. Dla jednego z najweselszych i najbardziej optymistycznych ludzi w nowych czasach zabrakło miejsca.

Ówcześni decydenci postanowili uchronić nowe pokolenie czytelników przed radością emanującą z jego książek. Wszyscy, którzy jako dzieci lub nastolatkowie kiedykolwiek przeczytali choć jedną książkę Kornela Makuszyńskiego, wiedzą doskonale, że na samą myśl o «Bezgrzesznych latach», «Awanturze o Basię», «Koziołku Matołku», «Przyjacielu wesołego diabła», «Pannie z mokrą głową», «Szatanie z siódmej klasy» i wielu, wielu innych twarz układa się w szeroki, radosny uśmiech.

Pisarz zmarł 31 lipca 1953 r. Kazimierz Wierzyński tak napisał po jego śmierci: «Są ludzie, którzy nie powinni umierać, którzy nie pasują do śmierci, o których trudno myśleć jak o zmarłych. Do takich należał Kornel Makuszyński».

Gabriela Woźniak-Kowalik,
nauczycielka skierowana do Łucka i Kowla przez ORPEG

Na głównym zdjęciu: Jedna z książek o Koziołku Matołku»