«Pokój twej duszy, szlachetny Czacki! Miłowałeś człowieka tak, jak Chrystus go nam miłować nakazał!» – te słowa Tarasa Szewczenki z powieści «Warnak» stały się motywem przewodnim konferencji krajoznawczej «Tadeusz Czacki – wielki wołyński oświatowiec», która odbyła się w Dubnie.

Konferencja została zorganizowana na Zamku w Dubnie z okazji 260-lecia urodzin Tadeusza Czackiego. Było to wydarzenie dwujęzyczne, odbywające się w trybie mieszanym. Wzięli w nim udział naukowcy i krajoznawcy z obwodu wołyńskiego, tarnopolskiego, żytomierskiego i rówieńskiego.

«Czacki to nie tylko słynny polski uczony, który cieszył się autorytetem i zjednoczył wielu działaczy szanujących edukację i kulturę na Wołyniu. Do dziś pozostaje ważną postacią dla stosunków ukraińsko-polskich» – powiedział dyrektor Państwowego Rezerwatu Historycznego w Dubnie Leonid Kiczatyj. Zaznaczył, że w tamtym czasie Gimnazjum Wołyńskie (później Liceum Krzemienieckie), którego współzałożycielem był Czacki, było jedną z najpotężniejszych placówek edukacyjnych w Europie, znaną jako Ateny Wołyńskie.

W swoich referatach uczestnicy konferencji poruszyli takie tematy:

– «Rola Tadeusza Czackiego w kształtowaniu regionalnych elit Wołynia» (prof. dr. hab. Iryna Skakalska, Krzemieniecka Obwodowa Akademia Humanistyczno-Pedagogiczna im. Tarasa Szewczenki);

– «Tymko Padura: absolwent Liceum Krzemienieckiego i przedstawiciel ukraińsko-polskiego pogranicza kulturowego» (Leś Dawyd, student Krzemienieckiej Obwodowej Akademii Humanistyczno-Pedagogicznej im. Tarasa Szewczenki, pracownik naukowy Muzeum Krajoznawczego w Krzemieńcu);

– «Tadeusz Czacki i Dubno» (Erna Szewczuk, pracownik działu naukowo-edukacyjnego Państwowego Rezerwatu Historycznego w Dubnie);

– «Perspektywy badań nad pochówkiem Tadeusza Czackiego w Porycku» (dr Jurij Pszenycznyj, pracownik naukowy Państwowego Rezerwatu Historycznego w Dubnie);

– «Głowa Czackiego: między legendą a historią» (Serhij Dechtiarenko, dyrektor Agencji Turystycznej «Patriot» w Żytomierzu).

Zgromadzeni obejrzeli inscenizację «Spotkania dubieńskie» i wysłuchali piosenek «O Dubnie» w wykonaniu Poliny Didenko oraz «Hej, sokoły» Tomasza Padury w wykonaniu bandurzystki Ałły Saj. Zwycięzca corocznego Konkursu Recytatorskiego im. Antoniego Malczewskiego, Iwan Saj wyrecytował fragment powieści poetyckiej «Maria» Antoniego Malczewskiego.

Naukowcy z Muzeum Krajoznawczego w Krzemieńcu podczas konferencji zaprezentowali wystawę «Podręczniki XVIII wieku ze stemplem biblioteki Liceum». Wśród eksponowanych starodruków znalazła się m.in. «Encyklopedia Diderota».

W wydarzeniu wziął udział konsul Marek Wojciechowski z Konsulatu Generalnego Rzeczypospolitej Polskiej w Łucku. Dyplomata podziękował organizatorom i uczestnikom wydarzenia za wspaniałą prezentację życia i działalności wybitnego polskiego pedagoga, jego wkładu w rozwój kultury ukraińskiej i polskiej.

Leonid Kiczatyj podarował gościom wydarzenia pamiątkowe znaczki pocztowe wydane przez Rezerwat w Dubnie z okazji 260. rocznicy urodzin Tadeusza Czackiego.

***

Tadeusz Czacki (urodził się 28 sierpnia 1765 r. w Porycku na Wołyniu (obecnie Pawliwka), zmarł 8 lutego 1813 r. w Dubnie, pochowany w Porycku) – polski działacz oświatowy, historyk, ekonomista. Był członkiem Komisji Edukacji Narodowej, współtwórcą Konstytucji 3 Maja, współzałożycielem warszawskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk oraz twórcą Biblioteki Poryckiej. Dziełem jego życia stało się Liceum Krzemienieckie. Po zamknięciu tej szkoły przez władze carskie na początku lat 30. XIX wieku na bazie naukowej i materialnej tej szkoły został założony Uniwersytet Świętego Włodzimierza w Kijowie, obecnie znany jako Kijowski Uniwersytet Narodowy imienia Tarasa Szewczenki.

Erna Szewczuk

Zdjęcia udostępnione przez autorkę