Cmentarz katolicki w Sarnach został zlikwidowany z początkiem lat osiemdziesiątych. Leżące na nim kości nie znalazły wiecznego spoczynku, a poniewierane były przez historię.
Na początku lat osiemdziesiątych cmentarz katolicki w Sarnach został zburzony, a na jego miejscu urządzono stadion i targowisko. O istnieniu tej nekropolii przypomina obecnie jedynie krzyż postawiony koło kościoła w 1997 r.
Pierwsze pochówki na cmentarzu w Sarnach miały miejsce w czasie I wojny światowej. Liczne nagrobki żołnierskie z 1916 r. świadczyły o bliskości frontu. Kiedy po wojnie utworzono parafię w Sarnach, groby te wyznaczały jakby naturalne i oczywiste granice cmentarza, porośniętego młodymi sosnami. Kilkumiesięczne bombardowanie Sarn przez Niemców w 1944 r. zapoczątkowało zniszczenie cmentarza. W zrytej bombami ziemi walały się kości pogrzebanych. Nim zakończyła się wojna, rozpoczęto wywózkę Polaków za Bug, nie zdążyli nawet doprowadzić terenu nekropolii do porządku.
Pochowane były na tym cmentarzu w zbiorowych mogiłach także ofiary banderowskich mordów: rodziny Teodorowiczów i Solarczyków z Janówki, Dziekańskich, Felińskich, Koreckich, Szumskich z Folwarku i wielu innych.
Wspomnę jednak dwóch tu pochowanych: Edwarda i Antoniego. Los zetknął ich i położył na tym cmentarzu. Edward w poszukiwaniu pracy z kieleckiej nędzy przyjechał do nędzy wołyńskiej. Razem z podobnymi sobie robotnikami kopał kanał w Janówce, a było to latem 1939 r. Poznał w Folwarku pannę Zofię Szumską i nieśmiało przychodził pod jej dom. Ona zaś miała już kawalera Adama Felińskiego, który ani myślał o utracie panny. W niedzielne popołudnie Edward poszedł z kolegą na Folwark. Kiedy zobaczyli ich miejscowi, rzucili się w pogoń za nimi. Kuzyn Adama rzucił kamieniem i trafił w głowę Edwarda, kiedy ten uciekał. Antoni Feliński uderzył go kołkiem i na miejscu zabił. Zrozpaczony swoim czynem padł na ziemię i długo tak leżał. Tego samego dnia poszedł do Sarn na posterunek policji i zgłosił, co zrobił. Został przesłuchany i wypuszczony, wracając powiesił się w lesie.
Zwracam się z prośbą do właściciela terenu cmentarza o upamiętnienie krzyżem tego miejsca. Krzyż dla nikogo wrogiem nie jest.
Pomnik przy kościele upamiętniający dawny cmentarz w Sarnach
Pomnik przy kościele upamiętniający dawny cmentarz w Sarnach
Pamiątkowa tablica, przypominająca o cmentarzu
Teren po cmentarzu. Obecnie znajduje się tu boisko
Teren po cmentarzu. Obecnie znajduje się tu boisko
Teren po cmentarzu. Obecnie znajduje się tu boisko
Tekst i zdjęcia: Janusz HOROSZKIEWICZ
P. S.: Zainteresowani mogą uzyskać więcej informacji pod adresem mailowym: janusz-huta-stepanska@wp.pl
***
Tekst ukazał się w cyklu «Szlakiem Wołyńskich Krzyży wokół Huty Stepańskiej z Januszem Horoszkiewiczem».
CZYTAJ TAKŻE:
