Francuski filozof Jules Michelet nazwał Tadeusza Kościuszkę ostatnim rycerzem, dodając że był on „pierwszym Słowianinem z nowoczesnym zrozumieniem braterstwa i równości”. 4 lutego mija 265 rocznica urodzin polskiego bohatera narodowego Tadeusza Kościuszki.

Tadeusz Kościuszko urodził się 4 lutego 1746 roku we wsi Mereczowszczyźna (obecnie obwód brzeski na Białorusi). Od 1755 roku wraz z bratem Józefem uczył się w Kolegium Pijarów w Lubieszowie. W związku z tym, że nie posiadał majątku (rodzinny majątek odziedziczył starszy brat Józef) wybrał karierę wojskową i w 1765 roku wstąpił do Szkoły Rycerskiej w Warszawie. Następnie dzięki wsparciu księcia Adama Czartoryskiego Tadeusz jako stypendysta królewski wyjechał do Paryża, gdzie studiował na Akademii Malarstwa i Rzeźby. Uczęszczał także na kursy z inżynierii. Ponieważ po powrocie do Polski w 1775 roku nie znalazł zatrudnienia w wojsku polskim, znowu wyjechał granicę. W sierpniu 1776 roku przybył do Ameryki, walczącej o niepodległość od Wielkiej Brytanii, gdzie zaczął pracować jako inżynier w armii amerykańskiej. Jako inżynier zajmował się formułowaniem fortyfikacji do bitwy pod Saratogą, w której Amerykanie zwyciężyli. Następnie powierzono mu projektowanie fortu West Point nad rzeką Hudson, świadczące o uznaniu dla jego inżynierskich umiejętności. Sukcesy Tadeusza Kościuszki na polu fortyfikacji w amerykańskiej armii zostały docenione – w 1783 roku otrzymał on stopień generała brygady oraz wynagrodzenie w postaci ziemi i znacznej sumy pieniężnej. Zaproszono go także do Towarzystwa Cyncynatów, zrzeszającego najbardziej zasłużonych żołnierzy. Ciekawym w jego biografii jest także fakt o tym, że pieniądze, które otrzymał za służbę w amerykańskiej armii przeznaczył na wykupienie wolności i kształcenie czarnoskórych niewolników, a wykonanie swego testamentu powierzył Thomasowi Jeffersonowi.

W 1784 roku Tadeusz Kościuszko wrócił do Polski. Następne pięć lat spędził w rodzinnych Siechnowiczach. Mimo skromnych dochodów do dwóch dni w tygodniu ograniczył chłopom siechnowickim pańszczyznę, kobiety zwolnił od pracy zupełnie.

W Polsce w tym okresie wprowadzane były spóźnione reformy, zwłaszcza podniesiono liczbę wojska do 100 tysięcy, w którego szeregach znalazł się także Tadeusz Kościuszko – w 1789 roku został on nominowany przez króla na generała majora wojsk koronnych.

W 1792 roku zaczęła się wojna polsko-rosyjska. W oczekiwaniu interwencji rosyjskich wojsk trwały przygotowania do starcia, w których brał udział Tadeusz Kościuszko, będący dowódcą jednej z trzech dywizji armii koronnej. Wodzem armii koronnej liczącej 17 tysięcy żołnierzy król mianował księcia Józefa Poniatowskiego. Wojsko koronne nie miało większych szans na pokonanie prawie 100-tysięcznej rosyjskiej armii. Kościuszko uczestniczył w bitwach pod Zieleńcami, Włodzimierzem i Dubienką. Po odparciu ataków kilkukrotnie silniejszej armii rosyjskiej na linii Bugu jego wysokie umiejętności dowódcze zostały wynagrodzone nominacją na generala lejtnanta. Jednak wkrótce po tym Tadeusz Kościuszko postanowił opuścić Polskę. Powodem było dołączenie króla Stanisława Augusta Poniatowskiego do konfederacji targowickiej i nakaz zaprzestać walk zbrojnych. Tadeusz Kościuszko emigrował do Lipska, następnie wyjechał do Paryża, gdzie dostał tytuł Obywatela Francji. Było to wyrazem uznania dla jego zasług na rzecz walki o wolność. Później Kościuszko zamieszkał w Dreźnie zajmując się przygotowaniem powstania narodowego razem z innymi działaczami emigracyjnymi. Tadeusz Kościuszko wrócił do Polski po drugim rozbiorze.

24 marca 1794 roku na rynku krakowskim złożył narodowi uroczystą przysięgę i został przywódcą powstania antyrosyjskiego jako Najwyższy Naczelnik Siły Zbrojnej Narodowej, po czym ogłosił powszechną mobilizację i zaciąg do powstańczej armii.

4 kwietnia 1794 roku armia Tadeusza Kościuszki odniosła zwycięstwo w bitwie pod Racławicami, które przyczyniło się do jeszcze większej mobilizacji Polaków. W maju Kościuszko stworzył rząd powstańczy – Radę Najwyższą Narodową. Wkrótce po tym do walki z powstaniem przystąpiły Prusy. Sytuacja stawała się coraz bardziej trudna, mimo to walka z połączonymi siłami rosyjsko-pruskimi trwała prawie do końca jesieni. Niestety 10 października 1794 roku w bitwie pod Maciejowicami Tadeusz Kościuszko został ranny, wskutek czego dostał się do niewoli i został uwięziony w twierdzy pietropawłowskiej w Petersburgu.

W 1796 roku Tadeusz Kościuszko został wypuszczony przez cara Pawła I. Przez krótki okres mieszkał w Stanach Zjednoczonych, następnie we Francji, potem w Szwajcarii. Uczestniczył wówczas w tworzeniu Legionów Polskich, Towarzystwa Republikanów Polskich. Nie zgodził sie ani na współpracę z Napoleonem, ani z carem Aleksandrem I. Zmarł w Szwajcarii w 1817 roku. W 1818 roku ciało Tadeusza Kościuszki zostało sprowadzone do Polski i pochowane na Wawelu, natomiast serce Kościuszki spoczywa na Zamku Królewskim w Warszawie.

Czcząc pamięć Kościuszki mieszkańcy Krakowa wybudowali w XIX wieku Kopiec Kościuszki. Pomniki Kościuszki stoją w Krakowie, Łodzi, w innych polskich miastach, od niedawna – od listopada 2010 roku – w Warszawie. Tadeusz Kościuszko jest także bohaterem narodowym Stanów Zjednoczonych Ameryki. W USA jest hrabstwo o nazwie Kosciusko w stanie Indiana, jest także miasteczko Kosciusko w stanie Missisipi. Pomniki Kościuszki stoją przed uczelnią wojskową West Point, na polu bitwy pod Saratogą i w centrum Chicago, także w Chicago i w Milwaukee (w stanie Wisconsin) są parki noszące imię Kościuszki. W Filadelfii w domu, w którym mieszkał Tadeusz Kościuszko znajduje się Muzeum Narodowe Pamięci Tadeusza Kościuszki. Najwyższy szczyt w Australii nazywa się Góra Kościuszki.