26 listopada 2010 roku w Łuckiej Galerii Sztuki odbyło się uroczyste otwarcie wystawy ikon „Bogurodzica”. Wszystkie zaprezentowane na wystawie ikony powstały w czasie II Międzynarodowych Warsztatów Ikonopisów, które odbywały się 12-25 września we wsi Nowica (województwo małopolskie).

Plener i warsztaty

W tym roku w Nowicy spotkało się 20 ikonopisów związanych ze Lwowską Akademią Sztuk Pięknych oraz warszawskimi pracowniami Droga Ikony i Studium Chrześcijańskiego Wschodu. Warsztatom towarzyszyła konferencja naukowa „Ikona Bogurodzicy – obraz kobiety”.

Warsztaty zostały organizowane przez Stowarzyszenie Przyjaciół Nowicy, Bractwo Młodzieży Greckokatolickiej Sarepta oraz pracownię ikonopisarską Droga Ikony. „Udało nam się stworzyć przestrzeń, w której można spotkać się, razem modlić, razem pracować” –  mówi jeden z organizatorów warsztatów Mateusz Sora. – „Zaczęło się rok temu, kiedy zaprosiłem profesora Romana Wasyłyka do przyjazdu na dwa tygodnie do Nowicy i do wspólnej pracy. Nie myślałem wówczas, że będzie to projekt, który będziemy organizować corocznie. W pierwszych warsztatach wzięli udział malarze z Polski, ze Słowacji i z Ukrainy, 18 osób. Zainteresowanie, jakie towarzyszyło poplenerowym wystawom oraz pytania artystów, czy projekt będziemy kontynuować skłoniły nas do tego, by spróbować jeszcze raz. W tym roku było 20 osób, z Polski i Ukrainy. W ciągu dwóch tygodni w połemkowskiej wiosce spotykała się grupa malarzy, którzy razem pracowali na chwałę bożą. To, co można było zobaczyć na wystawie, jest skutkiem tego spotkania”.

Profesor Roman Wasyłyk, który jest kierownikiem Katedry Sztuki Sakralnej na Lwowskiej Akademii Sztuki, opowiada, że Nowica to nieduża wioska, ale gdy człowiek przebywa tam, to odnosi wrażenie, że znajduje się w centrum świata. „Niezwykle łatwo było tam pracować. Każdy dzień zaczynał się od modlitwy w małej cerkwi i tam też kończył się. Warsztaty i plener odbywały się na przyrodzie” - mówi profesor Wasyłyk.

Wystawa

Wystawę przywieziono do Łucka ze Lwowa. Przed tym prace powstałe w trakcie warsztatów zostały zaprezentowane w Krynicy Zdroju, Willi Romanówka, Nowym Sączu oraz w Przemyślu. Następnie wystawa pojedzie do Warszawy, gdzie zostanie wyeksponowana w siedzibie Stowarzyszenia Wspólnota Polska.

Zdaniem organizatorów warsztatów i wystawy prezentowane prace są świadectwem znakomitej sprawności warsztatowej, nowych inspiracji artystycznych i modlitewnego skupienia. Tegoroczne spotkanie pokazuje, że ikona żyje, zmienia się, szuka nowych form komunikacji, aby dotrzeć do współczesnego człowieka z Dobrą Nowiną. Natomiast pomysłodawca wyeksponowania tej wystawy w Łuckiej Galerii Sztuki Konsul Konsulatu Generalnego RP w Łucku pan Krzysztof Sawicki powiedział, że te ikony łączą tradycję ze współczesnością, pomagają poznać historię: „Kiedy studiowałem na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim, nas uczono, że przez ikony uczymy się Wschodu”.

Na otwarciu wystawy byli obecni przedstawiciele Konsulatu Generalnego RP w Łucku, organizatorzy oraz uczestnicy warsztatów ikonopisów, przedstawiciele duchowieństwa trzech obrządków – prawosławnego, greckokatolickiego oraz rzymskokatolickiego, wielbiciele i znawcy sztuki sakralnej. Wystawa odbyła się pod patronatem Konsula Generalnego RP w Łucku Tomasza Janika. W jej organizację zaangażowali się przedstawiciele  Wołyńskiej Organizacji Związku Malarzy Ukrainy na czele z Wołodymyrem Marczukiem.

Dlaczego właśnie w Nowicy?

Nowica to wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w której zachowało się wiele łemkowskich chyż oraz cerkiew greckokatolicka pod wezwaniem św. Paraskewy, gdzie są celebrowane msze w obrządku greckokatolickim. Nowica nie jest typową wsią łemkowską, mieszkają tam kilka rodzin łemkowskich, kilka rodzin osadników, którzy tam przyjechali po wysiedleniu, mieszkają też „uciekinierzy” z miast. W Nowicy znajduje się też tablica pamiątkowa Bohdana Ihora Antonycza, poety łemkowskiego, który urodził się w tej wiosce. Obok pomnika znajduje się stara plebania greckokatolicka, która w 2004 roku została przekazana przez metropolitę greckokatolickiego Jana Martyniaka bractwu młodzieży greckokatolickiej „Sarepta”.

Zdaniem Mateusza Sory ze Stowarzyszenia Przyjaciół Nowicy wszystko zaczęło się właśnie od odzyskania plebanii: „Mimo, że obecnie Łemkowie stanowią w tej wsi mniejszość, udało się nam stworzyć przestrzeń, w której dzięki zaangażowaniu przyjaciół, dzięki otwartości sąsiadów możemy robić rzeczy, które zbliżają Polaków i Ukraińców”.

Stowarzyszenie Przyjaciół Nowicy prowadzi cztery wieloletnie projekty. „Pierwszy – festiwal teatralny “Innowica”, odbywa się na przełomie kwietnia i maja, w lecie remontujemy cmentarze, które zostały po I wojnie światowej,  na jesieni robimy plenery dla malarzy (w tym roku zrobiliśmy również dla pejzażystów). Zimą słuchamy jazzowych koncertów w ramach festiwalu „Jazz Bez”. Nowica jest najdalej na zachód wysuniętą miejscowością, w której odbywa się festiwal „Jazz Bez” – opowiada pan Mateusz.

Ostatnio Łuck uczestniczył w dwóch imprezach, które łączą go teraz z Nowicą – wystawie powstałych na jej terenie ikon i festiwalu „Jazz Bez”. Na otwarciu wystawy zostało zapowiedziane kolejne artystyczno-ikonopisarskie przedsięwzięcie, które będzie zrealizowane w roku przyszłym, o czym naszym Czytelnikom opowiemy później.

Natalia DENYSIUK