Związki frazeologiczne: Paradoks
Artykuły

Pojęcie wymienione w tytule znane jest ludzkości od czasów starożytnych, a gdyby dobrze się zastanowić nad problemem to zapewne i od epoki kamienia łupanego z taką jedynie różnicą, że żadnego zapisu w tej materii nie mamy. Paradoks to bowiem twierdzenie sprzeczne ze zdrowym rozsądkiem lub doświadczeniem.

Fizyka, jako nauka niezwykła a wielce fascynująca, pełna jest po brzegi paradoksów. Dzieli owe zdarzenia na takie, które są zgodne z doświadczeniem, a sprzeczne ze zdrowym rozsądkiem oraz takie, które godzą się ze zdrowym rozsądkiem, a pozostają w sprzeczności z doświadczeniem. Taka historia.

Aby choć o włos przybliżyć jeszcze ten temat posłużę się dwoma przykładami. Paradoks strzały polega na tym, że strzała poruszając się, w każdej chwili znajduje się w odpowiednim punkcie przestrzeni w spoczynku. Jeżeli strzała w każdej chwili spoczywa, to zdaniem Zenona z Elei ruch jest niemożliwy. A drugi dotyczy dualizmu falowo-korpuskularnego. Poglądu, według którego w określonych zjawiskach fale mogą zachowywać się jak cząstki, a cząstki jak fale. Takie dwa w jednym.

Na bazie takich przykładów wpadła mi więc do głowy pewna myśl, zgodnie z którą życie młodych i bardzo młodych ludzi, wręcz dzieci, goszczących bez przerwy na pierwszych stronach gazet, wygląda dość paradoksalnie. Jakże inaczej traktować kilkunastoletnią, najwyżej czternastoletnią, dziewczynkę, która ze sceny wyśpiewuje jak to on zdradził ją kolejny raz, a ona tonie we łzach.

Bardzo ładnym, ale jednak nadal dziecięcym głosem wykrzykuje w przestrzeń słowa, które normalnie powinny wyfrunąć z ust dorosłej i doświadczonej emocjonalnie kobiety. Taka młoda – stara.

Jeszcze lepiej dostrzeżemy, o co mi chodzi, jak popatrzymy na konkursy piękności, w których biorą udział kilkuletnie dzieci.

Na twarzy tony tapety, wymalowane oczy i karminowe usta. Włosy zrobione w koczki, loczki utrwalone tonami lakieru. Kreacje nijak nie przystające do wieku dziewczynek, ciężkie, falbaniaste, bardziej odpowiednie dla dziewiętnastowiecznych matron.

Znów taki sam paradoks: młode, a jednocześnie stare. W przypadku fizyki sprzeczne twierdzenia wywołują tylko mniej lub bardziej wartościową dyskusję. Natomiast paradoks młodych i starych jednocześnie może wywoływać tylko współczucie.

Epoka kamienia łupanego – oznacza bardzo odległy czas, dawno minione wydarzenia.

Zdrowy rozsądek, czyli logiczne myślenie i chłodny osąd danej sprawy.

Zbliżyć się do czegoś lub kogoś o włos, a więc przysunąć się do czegoś lub kogoś na bardzo niewielką odległość, blisko.

Tona tapety na twarzy – oznacza bardzo mocny makijaż położony na twarzy wieloma warstwami fluidu, pudru, różu i cieni. Widać go z daleka i nie robi najlepszego wrażenia.

Gabriela Woźniak-Kowalik,
nauczycielka skierowana do Łucka i Kowla przez ORPEG

Powiązane publikacje
Związki frazeologiczne: Patriotyzm, jak kij w mrowisku
Artykuły
Patriotyzm jest pojęciem ciężkim jak stary, trochę pęknięty dzwon, który rozbrzmiewa tylko wtedy, gdy ktoś naprawdę ma odwagę go poruszyć. W teorii to miłość do Ojczyzny, troska o wspólnotę, gotowość do poświęceń. W praktyce coraz częściej przypomina starannie wyreżyserowany spektakl, w którym więcej jest gestów niż treści, więcej deklaracji niż czynów, więcej pustych słów niż konkretów.
18 marca 2026
Związki frazeologiczne: Tadek niejadek i Kokoszka smakoszka
Artykuły
Jedzenie, mimo że temat wydaje się nad wyraz przyjemny, to z jakichś tajemniczych, na pewno pozaziemskich przyczyn, dzieli ludzi. Bardziej, choć może to wyglądać na herezję, niż polityka. Przykładem jest pytanie, czy rosół powinien być z makaronem czy z ziemniakami.
11 marca 2026
Związki frazeologiczne: Kindersztuba
Artykuły
Dobrego wychowania, podobnie jak markowej, wyśmienitej porcelany, dziś używa się głównie na specjalne okazje. Od wielkiego dzwonu. Kiedyś stała w kredensie, była na widoku i broń Boże nie wolno było jej bez powodu dotykać w obawie przed stłuczeniem.
20 lutego 2026
Związki frazeologiczne: Prawo dżungli, czyli silniejszy może więcej
Artykuły
Prawo dżungli brzmi jak coś bardzo odległego, egzotycznego, należącego do świata lian, kłów i pazurów. Kojarzy się z filmem przyrodniczym, w którym nieziemskim głosem Krystyna Czubówna tłumaczy, dlaczego antylopa w brutalnej potyczce właśnie przegrała swoją życiową debatę z lwem.
30 stycznia 2026
Związki frazeologiczne: Pieniądze wyrzucone w błoto
Artykuły
Istnieje w języku polskim związek frazeologiczny tak pojemny, że można by w nim przechowywać budżet państwa, kilka nietrafionych inwestycji i jeden bardzo drogi ekspres do kawy. Kupiony, bo był na promocji, a później okazało się, że tą decyzją trafiliśmy jak kulą w płot. Mowa oczywiście o klasyce gatunku: pieniądze wyrzucone w błoto.
21 stycznia 2026
Związki frazeologiczne: Śmieci w języku polskim
Artykuły
Otwieram lodówkę, a tam… breakfast time. Wychodzę na spacer i słyszę, jak sąsiadka woła do psa: Come in, Lucy, idziemy na chatę! Włączam telewizor – a tam cały polski język próbuje desperacko przypomnieć sobie, kim właściwie jest. I nie winię go.
05 stycznia 2026
Związki frazeologiczne: Nos na kwintę, czyli trudna sztuka narzekania
Artykuły
Zadziwiające, że ludzkość osiągnęła etap lotów w kosmos, inteligentnych domów i urządzeń, które są jak wielkie gumowe ucho i potrafią podsłuchiwać nasze rozmowy, by potem ni z gruszki ni z pietruszki proponować nam «idealny odkurzacz w promocji». Jednocześnie nie potrafi ujarzmić jednej, wyjątkowo prymitywnej siły natury: umiejętności narzekania.
16 grudnia 2025
Związki frazeologiczne: Pożyczki, czyli jak najszybciej stracić przyjaciół
Artykuły
«Pożycz mi stówkę, jak babcię kocham oddam jutro» – to z pozoru niewinne zdanie i prośba w nim zawarta w historii ludzkości zapoczątkowały więcej tragedii niż wojny trojańskie, nieudane randki i wszystkie remonty razem wzięte.
02 grudnia 2025
Związki frazeologiczne: Sztuka chomikowania
Artykuły
Od czasu do czasu w każdym człowieku odzywa się, częstokroć bardzo głęboko ukryty, gen odpowiedzialny za robienie zapasów. Nie ma to najmniejszego znaczenia, czy chodzi o wypełnienie po brzegi domowej spiżarni, ponieważ zima zbliża się nieubłaganie, czy właśnie trafiliśmy na promocję makaronu albo paprykarza szczecińskiego.
14 listopada 2025