Związki frazeologiczne: Wyszło szydło z worka
Artykuły

Taki już z nas dziwny gatunek, że od czasu do czasu kłamiemy jak najęci. Język nas świerzbi, żeby tylko pleść trzy po trzy jakieś androny w celu wprawienia w zachwyt i podziw albo zazdrość naszego otoczenia.

To jeszcze pół biedy jeśli tylko, z zaangażowaniem wartym lepszej sprawy, tworzymy małe, niewinne łgarstewka, które większej krzywdy nie uczynią nikomu. Takie z gatunku: «Tak mamo, umyłem zęby po kolacji». Co najwyżej w tempie atomowym nabawimy się próchnicy, a widok naszej opuchniętej gęby wywoła szczery uśmiech szczęścia na twarzach wszystkich zacierających z radości ręce dentystów świata.

Albo: «Wczoraj byłem na świetnej imprezie, poderwałem fantastyczną dziewczynę. Piękną jak modelka i mądrą jak sowa». W rzeczywistości domówka u kumpla przypominała stypę w odległej galaktyce, najbardziej zapadłej dziurze wszechświata. Największą atrakcją był ogłupiały gołąb, który przez przypadek albo z nudów wpadł na chwilę przez okno do pokoju i przed opuszczeniem tego lokalu pozostawił wyraźny ślad na nowej koszuli organizatora niezapomnianego spotkania.

Tak czy siak, wcześniej czy później, prawda ujrzy światło dzienne i będzie wprawdzie trochę łyso, ale w krótkim czasie nasza kreatywna i nieszkodliwa konfabulacja pójdzie w zapomnienie. Co innego dzieje się w przypadku niejakiego putina, który wziął w kamasze tysiące młodych ludzi wmawiając im, ich rodzinom, bliższym i dalszym znajomym, że oto wkraczając z bronią w ręku do sąsiedniego niepodległego kraju ratują go od wszelkiego zła.

Wmawiał i wmawia rosjanom, że nie o grabież cudzej własności mu chodzi, tylko o bezpieczeństwo zagrożonej nie bardzo wiadomo czym rosyjskojęzycznej ludności zamieszkującej Ukrainę. Plótł te androny bez opamiętania mydląc oczy swoim obywatelom bez umiaru.

No i wreszcie wyszło szydło z worka. Otóż po wystawie zorganizowanej w Moskwie («Piotr I. Narodziny imperium») putin spotkał się z młodymi ludźmi, podobno przedsiębiorcami, uczonymi i inżynierami. Spotkanie jak spotkanie. Przeszłoby pewnie bez echa, gdyby dyktator, porównując się do Piotra I, nie powiedział w przypływie szczerości, że rosja nikogo nie atakuje, tylko odbiera to, co było jej własnością.

«Najwyraźniej to jest także nasze przeznaczenie, by odzyskać nasze terytorium i wzmocnić się» – stwierdził i nawiązując do wojny ze Szwecją cara Piotra I wygłosił: «Odebrał to, co należało do nas». Historycy natychmiast zakwestionowali te rewelacje trzeźwo zauważając, że Estonia i Łotwa po raz pierwszy dostały się wtedy pod moskiewski but, więc Piotr I nie mógł odzyskać czegoś, co nigdy nie było rosyjskie.

Ale kto by tam słuchał historyków. Mamy za to pełną jasność co do prawdziwego celu dyktatora – marzy mu się poszerzenie granic imperium. Bez względu na koszty.

Idąc tropem swojego rozumowania, mógłby putin śmiało upomnieć się także o jakąś jaskinię w Afryce, w której zapewne zamieszkiwał jego przodek. Niewiarygodne. Prawda?

Kłamać jak najęty, czyli doskonale, płynnie, bez żadnych hamulców.

Kogoś język świerzbi – oznacza to, że ktoś nie może się powstrzymać od powiedzenia czegoś, co mogłoby być kłopotliwe i problematyczne.

Pleść androny lub pleść trzy po trzy, czyli wygłaszać głupstwa, mówić bez większego sensu.

Pół biedy – oznacza, że kłopot nie jest jeszcze tak groźny.

Mieć atomowe tempo (lub działać w atomowym tempie) – robić coś bardzo szybko, natychmiast, bez zwłoki.

Zapadła dziura (można też powiedzieć dziura zabita deskami) – bardzo odległe, biedne i zapomniane miejsce.

Czuć się łyso, czyli trochę się wstydzić, mieć wyrzuty sumienia.

Wziąć kogoś w kamasze – a więc powołać go do wojska.

Mydlić komuś oczy, czyli rozmyślnie wprowadzać kogoś w błąd.

Wyszło szydło z worka – oznacza, że prawda wreszcie ujrzała światło dzienne.

Domówka – czyli impreza zorganizowana w domu.

Zacierać ręce – bardzo się z czegoś cieszyć.

Gabriela Woźniak-Kowalik,
nauczycielka skierowana do Łucka i Kowla przez ORPEG

Powiązane publikacje
Związki frazeologiczne: Po co mi to?
Artykuły
Oto pytanie, które w szkole średniej rozbrzmiewa częściej niż szkolny dzwonek. Można wręcz odnieść wrażenie, że jest to nieoficjalne hasło uczniów, wyryte niewidzialnym atramentem na każdej ławce. Po co matematyka? Po co historia? Po co chemia? Po co język polski, fizyka, geografia i biologia?
26 czerwca 2026
Związki frazeologiczne: Wiosna, wiosna, wiosna, ach to ty…
Artykuły
Wiosna wraca co roku, a jednak za każdym razem ludzie robią wielkie oczy i zachowują się tak, jakby odkryli Amerykę. Co więcej, obwieszczają to na prawo i lewo z zaangażowaniem godnym średniowiecznego herolda pozostającego na usługach jego wysokości króla.
11 maja 2026
Związki frazeologiczne: Jak bez obrzydzenia patrzeć na siebie w lustrze, czyli sztuka zachowania twarzy
Artykuły
Niektórzy mają takie poranki, kiedy stają przed lustrem i przez chwilę zastanawiają się, czy to jeszcze oni we własnej skórze i z własną twarzą, czy już tylko suma decyzji wczorajszych dni. Niby wszystko się zgadza. Ta sama fryzura. Czasami ta sama łysina. Te same oczy, ten sam lekko zaspany wyraz twarzy. A jednak pojawia się nagle coś innego. W odbiciu zwierciadlanym dostrzegają pewną zmianę.
29 kwietnia 2026
Związki frazeologiczne: Kłamstwo ma krótkie nogi
Artykuły
Gdyby kłamstwo było sportowcem, prawdopodobnie startowałoby w biegu na 100 metrów. Nie dlatego, że jest szybkie, ale dlatego, że kłamstwo ma krótkie nogi i na dłuższym dystansie zwyczajnie się potyka, łapie je zadyszka i traci szybko oddech.
22 kwietnia 2026
Związki frazeologiczne: Nos do góry
Artykuły
Zadzieranie nosa to zjawisko stare jak ludzkość, a jednocześnie zadziwiająco odporne na postęp cywilizacyjny. Zmieniają się czasy, stroje i technologie, ale ludzka potrzeba pokazania światu, że ja to coś więcej i ja wam pokażę, trwa niewzruszenie do dziś.
03 kwietnia 2026
Związki frazeologiczne: Patriotyzm, jak kij w mrowisku
Artykuły
Patriotyzm jest pojęciem ciężkim jak stary, trochę pęknięty dzwon, który rozbrzmiewa tylko wtedy, gdy ktoś naprawdę ma odwagę go poruszyć. W teorii to miłość do Ojczyzny, troska o wspólnotę, gotowość do poświęceń. W praktyce coraz częściej przypomina starannie wyreżyserowany spektakl, w którym więcej jest gestów niż treści, więcej deklaracji niż czynów, więcej pustych słów niż konkretów.
18 marca 2026
Związki frazeologiczne: Tadek niejadek i Kokoszka smakoszka
Artykuły
Jedzenie, mimo że temat wydaje się nad wyraz przyjemny, to z jakichś tajemniczych, na pewno pozaziemskich przyczyn, dzieli ludzi. Bardziej, choć może to wyglądać na herezję, niż polityka. Przykładem jest pytanie, czy rosół powinien być z makaronem czy z ziemniakami.
11 marca 2026
Związki frazeologiczne: Kindersztuba
Artykuły
Dobrego wychowania, podobnie jak markowej, wyśmienitej porcelany, dziś używa się głównie na specjalne okazje. Od wielkiego dzwonu. Kiedyś stała w kredensie, była na widoku i broń Boże nie wolno było jej bez powodu dotykać w obawie przed stłuczeniem.
20 lutego 2026
Związki frazeologiczne: Prawo dżungli, czyli silniejszy może więcej
Artykuły
Prawo dżungli brzmi jak coś bardzo odległego, egzotycznego, należącego do świata lian, kłów i pazurów. Kojarzy się z filmem przyrodniczym, w którym nieziemskim głosem Krystyna Czubówna tłumaczy, dlaczego antylopa w brutalnej potyczce właśnie przegrała swoją życiową debatę z lwem.
30 stycznia 2026