Perypetie z granicami miasta Łucka
Artykuły

Pod koniec XІX wieku Łuck swoimi dzielnicami zahaczył okoliczne wioski. Rada Miejska na posiedzeniu w czerwcu 1895 roku wydała postanowienie o przyłączeniu ich do strefy rozwoju miasta.

Jednak ta decyzja czekała na potwierdzenie przez dekret carski całe 15 lat. Zarząd miejski był zmuszony do wynajęcia specjalnych „pośredników” spośród urzędników stolicy. Dopiero w 1910 roku pojawił się rozkaz o przyłączeniu do strefy miejskiej następujących wsi: Krasne Stare i Nowe, Omelianyk Mały z gospodarstwem rolnym Smolaki, Gnidawa, Jarowica i Dworzek z gospodarstwem Barbarówka. Poniewaz jednak większość mieszkańców tych wsi nie chciała uzyskiwać tytułu mieszczaństwa, rozkaz carski pozwalał im pozostawać rolnikami. Tak więc prawie połowa mieszkańców wsi Krasne przynależała do wołości Girka Połonka, a Jarowica i Dworzek do Poddubców. Nic w tym dziwnego, ponieważ granice miasta w okolicznych wioskach nie były ściśle określone. W celu ich sprecyzowania przez państwową izbę gubernatorską została powołana specjalna komisja. Jednak biurokraci nie spieszyli się z doprowadzeniem sprawy do końca, dlatego komisja rozpoczęła swoją działalność dopiero na wiosnę 1914 roku. Wkrótce jednak   zaczęła się pierwsza wojna światowa i łuckie granice nie zostały ustalone…

W 1921 roku magistrat polski musiał od nowa wszcząć sprawę o przyłączeniu okolicznych wsi do Łucka. Najpierw ta kwestia została poruszona na publicznym posiedzeniu komitetu gospodarczego, pod przewodnictwem znanego w mieście notariusza, pierwszego burmistrza Łucka Edmunda Marcinowicza. Zgodnie z decyzją komitetu, burmistrz Jan Suszyński został upoważniony do podjęcia rokowań ze starostą powiatu łuckiego w sprawie przyłączenia określonych wsi do miasta. Bardzo szybko nadeszła odmowa z wyjaśnieniem – najpierw należy sprecyzować granice miasta. Wtedy burmistrz Jan Suszyński zwrócił się do znajomego mierniczego Leopolda Paszkowskiego z prośbą o opisanie nowych granic Łucka. Opis przygotowany przez Paszkowskiego przedstawiał nie tylko okoliczne wsie, ale także podstawowe pozycje na drogach prowadzących do miasta. Tak więc, na szlakach rówieńskim i dubieńskim przedstawiono skrzyżowanie dróg z przejściem kolejowym w kierunku Lwowa. Na zachodzie właściwą granicą stała się droga grochowska a na szlaku torczyńskim taką pozycją stał się mostek Czorty. W kierunku Kowla granicę stanowiła wieś Kiczkarówka, a koło Żydyczyna kolonia Lidawka. Do dyskusji na temat tych ograniczeń zaproszono wójtów gmin Poddubce i Girka Połonka. Było kilka uwag na temat określonych granic. Właśnie na posiedzeniu komitetu gospodarczego Leopoldowi Paszkowskiemu zostało polecone zadanie – przeprowadzić pomiary topograficzne w terenie, na podstawie czego zostanie stworzony szkic miasta. Dla tych prac przeznaczono 300 tysięcy marek (złote powstały później). Równocześnie z ukończeniem prac rolnych w 1922 roku w okolicznych wioskach odbyły się zebrania rolników protestującyh przeciwko transferowi obywatelstwa. Na spotkaniu w Krasnym zebrało się 17 osób, z  których przeciwko wypowiedziało się 13. Na wsi Kiczkarówka na spotkaniu obecne było 34 osoby, przeciw wypowiedziało się 29. Mieszkańcy wioski Dworzek całym zespołem wystąpili przeciwko mieszczańskiemu trybowi życia.

Pomimo protestów i nawet stawiania przeszkód w przeprowadzeniu pomiarów, te w ciągu następnego sezonu zostały już skończone. Następnie magistrat zawarł umowę z geodetą Leopoldem Paszkowskim o wykonanie zarysu miasta w terminie do 15 listopada 1923 roku. Za pracę Paszkowski miał dostać 1000 złotych.

Jednak  praca została odłożona do 1 grudnia. Stworzony szkic terenu z przyległymi wsiami został zatwierdzony na posiedzeniu komitetu i sprawę przekazano na potwierdzenie do władz rządowych. Paszkowski zaś poprosił o wynagrodzenie z uwzględnieniem inflacji złotego. Dyskusja władz lokalnych na temat planu miasta była udaną, natomiast zatwierdzenie rządowe nowych granic Łucka potrwało aż do 1930 roku.

P.S. Szkic planu gruntów miejskich wykonany przez Leopolda Paszkowskiego przechowywano w Wołyńskim Biurze Dokumentacji Technicznej, gdzie autor widział go jeszcze w 1970 roku. Niestety, do dzisiejszego czasu plan nie przetrwał.

Waldemar Piasecki, krajoznawca

Powiązane publikacje
Wieczór muzyki sakralnej w Dubnie
Wydarzenia
14 września, w święto Podwyższenia Krzyża Świętego, parafia Świętego Jana Nepomucena w Dubnie obchodziła drugi odpust.
15 września 2026
«Paleta kultur»: jak wyglądał tegoroczny międzykulturowy festiwal w Łucku
Wydarzenia
Tradycyjnie z okazji Dnia Miasta w Łucku odbył się międzykulturowy festiwal «Paleta Kultur».
14 września 2026
Rosyjskie drony przez cały dzień atakują obwód rówieński i wołyński
Wydarzenia
Od kilku godzin trwa zmasowany atak dronów na obwód wołyński oraz od samego rana na obwód rówieński. Wróg skierował drony m.in. na Kowel, Łuck, Sarny i Dubno.
12 września 2026
Trasa z początku XX wieku: w Łucku zaprezentowano audiospacer po centrum miasta
Wydarzenia
«Łesia nawet nie śniła o życiu w rytmie tanga» – audiospacer pod tym tytułem zaprezentowano w Łucku 11 września. Jest to pierwszy audiospacer w ramach projektu «Wielokulturowy Łuck: trasa z początku XX wieku» realizowanego przez teatr «Harmyder».
12 września 2026
W Równem odbędzie się jubileuszowy turniej minifutbolu dla drużyn z Ukrainy i Polski
Wydarzenia
W Równem odbędzie się X Międzynarodowy Turniej Minifutbolu «Sport zbliża serca» z udziałem drużyn dziecięcych i dorosłych z Ukrainy i Polski.
11 września 2026
Wspólne czytanie Mickiewicza w Tarnopolu
Wydarzenia
10 września w Polonijnym Stowarzyszeniu Kulturalno-Oświatowym w Tarnopolu odbyło się Narodowe Czytanie. Spotkanie miało na celu nie tylko popularyzację klasyki literatury pięknej, ale również integrację lokalnych środowisk polskich oraz placówek oświatowych.
11 września 2026
«Dialog Dwóch Kultur» zaprosił uczestników do Krzemieńca, Dubna, Wiśniowca i Ubini
Wydarzenia
W dniach 4–7 września w Krzemieńcu odbyło się forum literacko-artystyczne «Dialog Dwóch Kultur – 2026». Wyjazdowe sesje konferencji zorganizowano w Dubnie w obwodzie rówieńskim, Wiśniowcu w obwodzie tarnopolskim oraz w Ubiniach w obwodzie lwowskim.
11 września 2026
Na kwaterze wojskowej w Kowlu pomalowano groby
Wydarzenia
9 września członkowie Towarzystwa Kultury Polskiej w Kowlu zebrali się na cmentarzu komunalnym przy ulicy Niezależności.
11 września 2026
Ukazał się nr 17 «Monitora Wołyńskiego»
Wydarzenia
Zapraszamy Państwa na łamy dzisiejszego numeru «Monitora Wołyńskiego». Wśród jego tematów są: uroczystości pogrzebowe w Ostrówkach, 30-lecie Towarzystwa Kultury Polskiej Ziemi Zdołbunowskiej, Szkoła architektury w Równem, Narodowe Czytanie, Makrokosmos pola bitwy.
10 września 2026